W 81 rocznicę bohaterskiej śmierci kpt. Stanisława Betleja dla uhonorowania pamięci o niezwykłym bohaterze, jego patriotycznej postawie została opracowana i opublikowana przez bratanicę Elżbietę Betlej książka pt. „Kpt. Stanisław Betlej – powrócił syn w miasto bliskie”.
Opublikowana książka została przekazana na obchodach rocznicowych bohaterskiej śmierci Kapitana S. Betleja dla młodzieży szkół podstawowych i ponadpodstawowych, pedagogom, bibliotekom szkół, Urzędowi Miasta i Gminy Jedlicze, Gminnemu Ośrodkowi Kultury im. Bronisławy Betlej w Jedliczu, Bibliotece Gminnej w Jedliczu oraz Urzędowi Gminy Przewóz w woj. lubuskim a także innym instytucjom w województwie podkarpackim oraz dolnośląskim.
***
Niech nie ginie pamięć o Bohaterach -
Oni życie oddali – za Ojczyzny wolność
ci którzy przeżyli – świadkami byli
czasu przemocy – zniewolenia i buntu -
obowiązkiem najważniejszym jest – by
pokoleniom przekazać uczciwą prawdę…
/Bronisława Betlej/
„Bohaterowie nie umierają. Żyją wiecznie w sercach i umysłach tych, którzy podążają ich śladem” Emily Potter
" Czas nieubłaganie biegnie, ale pamięć ludzka trwa i dopóki istnieje pamięć - żyje poległy za Ojczyznę bohater kpt. Stanisław Betlej.
Kpt. Stanisław Betlej – to niezwykła postać naszej historii, wielki bohater narodowy. Żołnierz, który już za życia stał się legendą., a którego zdolności wojskowe cenili i szanowali wszyscy przełożeni i żołnierze, którego droga bohaterstwa wojennego jest po prostu niespotykana. Człowiek o niezwykłej szlachetności, wielki patriota, którego całe życie było dowodem głębokiego umiłowania Ojczyzny.
Był niezwykłym, dobrym człowiekiem wspaniałym, kochanym i darzonym wielkim szacunkiem przez żołnierzy Dowódcą - swoją osobowością, męstwem, odwagą, stylem bycia, zaskarbił sobie uznanie, szacunek, wręcz miłość swoich podkomendnych - jest wzorem do naśladowania dla następnych pokoleń.
Stanowi ona kompendium wiedzy o bohaterze a także jest dla potomnych przekazem kultywowania i propagowania rodzinnych, pokoleniowych tradycji patriotycznych, umiłowania Ojczyzny, szacunku dla symboli, barw narodowych, poszanowania dziedzictwa kulturowego.
Książka zawiera; życiorys bohatera, wspomnienia żołnierzy, którzy go znali oraz walczyli z nim na froncie, dokumentalne, historyczne zdjęcia oraz rozdział zawierający patriotyczne wiersze Bronisławy Betlej – znanej wybitnej poetki poświęcone bohaterowi, różnym obliczom wojny i tragizmie tych czasów a także zapisy z uroczystości obchodów 62. i 80. rocznicy bohaterskiej śmierci kpt. Stanisława Betleja.
Coroczna uroczystość przy grobie Bohatera jest wymownym wydarzeniem patriotycznym - jest ważną lekcją historii oraz wyrazem szacunku wobec godnego postępowania tych, którzy oddali życie w walce dla Ojczyzny.
Kpt. Stanisław Betlej - oficer pełen godności, obdarzony niesamowitą charyzmą, człowiek który potrafił tchnąć w najcięższych chwilach walki - ducha odwagi i wiary w zwycięstwo.
Jako młody oficer brał udział w kompanii wrześniowej w 1939 roku, w 6 Pułku Strzelców Podhalańskich na szlaku bojowym od rzeki Przemszy do Tomaszowa Lubelskiego. Walczył pod Tarnawą, Czarnocinem nad Nidą, pod Broniną oraz okolicach Zamościa. Uratował wyniesiony z pola walki sztandar pułkowy, niosąc go na własnej piersi. Z trudem przedzierając się dociera w rodzinne strony do wsi Chrząstówka, ukrył go w wydrążonym pniu drzewa, gdzie przetrwał całą okupację. Aktualnie sztandar znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
Droga do wolności i działalność patriotyczna Kpt. Stanisława Betleja obejmowała nie tylko walkę na froncie ale także walkę konspiracyjną. Działał pod pseudonimem „Lampart”, szkolił młodych partyzantów według opracowanego przez siebie programu i to m.in. dzięki jego decyzjom i oddziałowi zostało uratowane przed wysadzeniem zaminowane przez Niemców miasto Krosno.
Kpt. Betlej niósł sztandar polskości do swoich ostatnich dni. Choć ciężko ranny nie opuścił swoich żołnierzy i aby ich ratować przed śmiercią, podjął decyzję o samodzielnym ataku z wiązką granatów na bunkier niemiecki.
Zginął śmiercią Bohatera, w walce o wolną Polskę - niepodległą Ojczyznę, mając zaledwie 35 lat.
„NIE ŚMIERĆ ZBUDOWAŁA PAMIĘĆ O NIM, ALE JEGO ŻYCIE „– napisał Stanisław Zagórski w artykule „Człowiek z pieśni” 1970 „Nowa Wieś”
Niewielu było takich, o których śpiewają pieśni, a właśnie do tego elitarnego grona zalicza się Kapitan Betlej. Znany pisarz Józef Hen napisał „Pieśń o kpt. S. Betleju - Bohaterze obu rzek”, którą śpiewali wszyscy żołnierze 10 Dywizji Wojska Polskiego.
Pamięć o bohaterze kpt. S. Betleju trwa i jest kultywowana w szkołach w Krośnie, Przewozie, Kłodzku, w nazwach ulic w Jedliczu, Rzeszowie, Krośnie, nazwach hufców oraz poświęconych mu książkach i innych publikacjach historycznych i medialnych.
Pamiątki po kpt. S. Betleju znajdują się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Podkarpackim w Krośnie i Muzeum Historycznym w Dukli.
Uczczenie pamięci bohatera kpt. Stanisława Betleja jest również hołdem dla wszystkich, którzy walczyli o wolność i niepodległość Polski.
CZEŚĆ I CHWAŁA BOHATEROM! –
WIECZNA PAMIĘĆ I CHWAŁA POLEGŁYM!"
tekst: Elżbieta Betlej
