Święto Konstytucji 3 Maja i Dzień Flagi Rzeczpospolitej Polskiej

Konstytucja 3 maja – to już 229 lat

Z uwagi na obowiązujące obostrzenia dotyczące zapobiegania rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoW-2, tegoroczne obchody Święta Uchwalenia Konstytucji 3 Maja, będą miały szczególną formułę.
3 maja 2020 godz. 12.30
Msza Św. w intencji Ojczyzny – Kościół Parafialny w Jedliczu

3 maja 2020 godz.13.30
Złożenie przez Burmistrza Gminy Jedlicze Jolantę Urbanik kwiatów w imieniu Mieszkańców pod tablicą upamiętniającą twórców Konstytucji 3 Maja

2 maja przypada Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej. Dzień ten został ustanowiony w celu uczczenia symboliki polskiej flagi. Zachęcamy tego dnia do wywieszenia biało-czerwonej flagi na balkonie lub przy domu.

„ostatnia wola i testament gasnącej Ojczyzny”

3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni uchwalił pierwszą w Europie i drugą na świecie ustawę zasadniczą. Polska konstytucja jako pierwsza na starym kontynencie regulowała w nowoczesny sposób stosunki między władzą, a obywatelami.
Pod koniec XVIII wieku Polska znalazła się w tragicznym położeniu politycznym. Rosja od kilku dekad prowadziła rozkład naszego państwa, stale korumpując posłów i wpływową szlachtę. Finalnie nasi sąsiedzi porozumieli się nad głową króla Augusta Poniatowskiego i zawarli sojusz w celu likwidacji Rzeczypospolitej. W 1772 roku Rosja, Austria i Prusy dokonały tzw. I rozbioru Polski, uszczuplając tym samym nasze państwo.
Konstytucja wprowadzała trójpodział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Ograniczała immunitety prawne oraz przywileje szlachty zagrodowej, tak zwanej gołoty. Celem ograniczeń względem szlachty było zapobieżenie możliwości przekupstwa, biednego szlachcica przez agentów obcego państwa. Konstytucja potwierdzała też przywileje mieszczańskie nadane w akcie prawnym z 18 kwietnia 1791 roku. Według tego aktu, mieszczanie mieli prawo do bezpieczeństwa osobistego, posiadania majątków ziemskich, prawo zajmowania stanowisk oficerskich i stanowisk w administracji publicznej a także prawo nabywania szlachectwa. Miasta miały prawo do wysłania na Sejm 24 plenipotentów jako swoich przedstawicieli, którzy mieli głos w sprawach dotyczących miast. Akt ten obejmował pospólstwo opieką prawa i administracji rządowej.
Konstytucja 3 maja znosiła takie „narzędzia władzy szlacheckiej” jak liberum veto, konfederacje, sejm skonfederowany oraz ograniczała prawa sejmików ziemskich. W dniu ustanowienia Konstytucji 3 maja przestaje istnieć Rzeczpospolita Obojga Narodów a w jej miejsce zostaje powołana Rzeczpospolita Polska. Zniesiona zostaje też wolna elekcja, która w wieku XVIII w ogóle się nie sprawdziła, jej miejsce zastępuje władza dziedziczna, którą po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego miał przejąć władca z dynastii Wettynów. Aby czuwać nad bezpieczeństwem wprowadzono stałą armię, której liczebność miała sięgać 100 tysięcy żołnierzy, oraz ustanowiono podatki w wysokości 10% dla szlachty i 20% dla duchowieństwa – gołota, mieszczanie i chłopi byli zwolnieni z płacenia podatku. Katolicyzm został uznany za religię panującą, jednocześnie zapewniono swobodę wyznań, choć apostazja wciąż była uznawana za przestępstwo. Aby Konstytucja była zawsze aktualna co 25 lat miał się zbierać Sejm Konstytucyjny, który miałby prawo zmienić zapisy w konstytucji.
Władzę ustawodawczą posiadał dwuizbowy parlament. W skład parlamentu wchodziła Izba Poselska na którą składało się 204 posłów (szlachta ziemiańska) oraz 24 plenipotentów reprezentujących miasta królewskie. Oraz Izba Senacka (132 członków), w której mogli zasiadać, senatorowi, wojewodzie, kasztelani, ministrowie oraz biskupi.
Władzę wykonawczą posiadała rada królewska w skład której wchodzili Król jako przewodniczący, pięciu ministrów, prymas Polski (jako przewodniczący Komisji Edukacji Narodowej), oraz bez prawa głosu następca tronu, marszałek sejmu i dwóch sekretarzy. Ministrowie choć byli powołani przez Króla odpowiadali przed sejmem. Konstytucja 3 maja wprowadzała pięciu ministrów – ministra policji, ministra pieczęci (spraw wewnętrznych), ministra pieczęci spraw zagranicznych, ministra belli (wojny) i ministra skarbu. Akty prawne wydawane przez króla, wymagały kontrasygnaty ministra. Utrzymano zasadę mówiącą ,że król „nic sam przez się nie czyniący, za nic w odpowiedzi narodowi być nie może”.
Program reform i Konstytucja były inicjatywą takich ludzi jak np. Hugo Kołłątaj, Stanisław Małachowski etc. Była to ostatnia próba ratowania bytu państwowego Polski – niestety nieudana.
Konstytucja obowiązywała jedynie przez rok. W 1792 roku została obalona przez konfederację targowicką popieraną przez Rosję, w wyniku interwencji wojsk rosyjskich w czasie wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku. Jej znaczenie, również symboliczne, było jednak ogromne, nie tylko dla współczesnych ale i następnych pokoleń.

źródła: www.historia.org.pl, www.polskatradycja.pl